![\"\"](\"http:\/\/www.piekarska.net\/userfiles\/190409600(1).jpg\")
<\/a>(\u2026) 20 kwietnia zjawi\u0142 si\u0119 u nas najmniej oczekiwany go\u015b\u0107, kt\u00f3rego przybycie wywo\u0142a\u0142o rodzinn\u0105 rewolucj\u0119 i spowodowa\u0142o g\u0142\u0119boki wstrz\u0105s. Przyjecha\u0142a matka Janka, Zofia Tch\u00f3rzyna. My\u015bleli\u015bmy cz\u0119sto o niej, co si\u0119 z ni\u0105 dzieje i czy wr\u00f3ci\u0142a ju\u017c do siebie, na Zamojszczyzn\u0119. W to, \u017ce \u017cyje, nie w\u0105tpili\u015bmy ani na chwil\u0119. \u017be po wojnie zabierze Janka, zdawali\u015bmy sobie spraw\u0119 ju\u017c od momentu, gdy rozpozna\u0142a go na zdj\u0119ciu w 1943 roku i przyjecha\u0142a w\u00f3wczas do nas w odwiedziny, nie spodziewali\u015bmy si\u0119 tylko, \u017ce to nast\u0105pi ju\u017c. Ucieszyli\u015bmy si\u0119 ze spotkania, ale troch\u0119 sztucznie. Nie powiedzia\u0142a nic na temat zabrania Janka, ale my\u015bmy wiedzieli. Najpierw chyba wyczu\u0142 to Janek. Nie chcia\u0142 si\u0119 z ni\u0105 przywita\u0107, chowa\u0142 si\u0119 za sp\u00f3dnic\u0119 babci. \u201eTo nie moja mama! To nie moja mama!”, krzycza\u0142 tupi\u0105c.\u00a0Biedna kobieta rozp\u0142aka\u0142a si\u0119, my te\u017c t\u0142umili\u015bmy \u0142zy.<\/em>\nTragiczne by\u0142y jej dzieje. Gdy przewali\u0142 si\u0119 front, wr\u00f3ci\u0142a natychmiast do rodzinnej wsi, do swoich Chom\u0119cisk Ma\u0142ych ko\u0142o Starego Zamo\u015bcia. Niemieccy koloni\u015bci przenie\u015bli jej cha\u0142up\u0119 kilka kilometr\u00f3w dalej, a\u017c na Borowin\u0119. Mieszkaj\u0105c \u201ena komornem”, chodzi\u0142a \u201ena wyrobek, na cudze”, do drugiej wsi, bo swego nie mia\u0142a ani czym obsia\u0107, ani czym obsadzi\u0107. Jej wie\u015b by\u0142a przez pewien okres terenem frontu. Pozosta\u0142o po nim wiele \u015blad\u00f3w. Na jej polu le\u017ca\u0142o wiele niewypa\u0142\u00f3w, a studnia zasypana by\u0142a pociskami. Pewnego dnia, gdy wr\u00f3ci\u0142a z wyrobku, zasta\u0142a dwie trumienki ze szcz\u0105tkami obydwu syn\u00f3w rozerwanych przez min\u0119. Nagle zosta\u0142a sama. C\u00f3rki w Niemczech, Jasiunio w ogarni\u0119tej powstaniem Warszawie \u2014 wy\u0142a z b\u00f3lu, my\u015bla\u0142a, \u017ce oszaleje. Gdy us\u0142ysza\u0142a, \u017ce Warszawa wolna, \u017ce mieszka\u0144cy do niej wracaj\u0105, ruszy\u0142a \u201erzemiennym dyszlem” \u2014 piechot\u0105, ch\u0142opsk\u0105 podwod\u0105, poci\u0105giem, czym si\u0119 da\u0142o, po swego Jasiunia.<\/em>
\n
<\/a>Smutna by\u0142a teraz ka\u017cda godzina. Mama stara\u0142a si\u0119, jak mog\u0142a, opanowa\u0107 swoje uczucia, by ul\u017cy\u0107 Tch\u00f3rzynie i Jankowi. T\u0142umaczy\u0142a ma\u0142emu, \u017ce prawdziwa mama przyjecha\u0142a po niego. Zdoby\u0142a u pana Gregorczyka cukierki i czekolad\u0119, da\u0142a Tch\u00f3rzynie, \u017ceby u\u0142atwi\u0107 jej pozyskanie wzgl\u0119d\u00f3w Janka. Nie pomog\u0142o. Janek si\u0119 po ch\u0142opsku zaci\u0105\u0142. Cukierki i czekolada zosta\u0142y nie tkni\u0119te. Gdy rodzona matka ca\u0142owa\u0142a go po policzkach, odpycha\u0142 j\u0105 i wydrapywa\u0142 ze z\u0142o\u015bci\u0105 ka\u017cdy poca\u0142unek. Serca nam si\u0119 kraja\u0142y, ale rozumieli\u015bmy wszyscy, \u017ce Janek musi wr\u00f3ci\u0107 do swej matki.<\/em>\n24 kwietnia nadszed\u0142 moment rozstania. Mama przygotowa\u0142a \u017cywno\u015b\u0107 na drog\u0119, ojciec pom\u00f3g\u0142 spakowa\u0107 \u0142aszki Janka i zabawki. Wyruszyli na Dworzec Wschodni.<\/em>
\nJa zosta\u0142em z babci\u0105 i Bronkiem w domu. Babcia <\/em>(Skr\u0119cipitka – przyp. ZM.)\u00a0nie mog\u0142a sobie znale\u017a\u0107 miejsca, \u017cadna robota jej nie sz\u0142a. Ja te\u017c nie wiedzia\u0142em, co ze sob\u0105 zrobi\u0107, wreszcie postanowi\u0142em nanosi\u0107 wody. Po nape\u0142nieniu wanny leg\u0142em kompletnie skonany i niebawem zasn\u0105\u0142em.<\/em>
\nJak opowiada\u0142 potem ojciec, szli na piechot\u0119 Solcem, Wybrze\u017cem Ko\u015bciuszkowskim do niedawno otwartego mostu pontonowego, potem Ratuszow\u0105 do Targowej, nast\u0119pnie do Kijowskiej. Janek przez ca\u0142y czas nie odzywa\u0142 si\u0119. Nie pomog\u0142y namowy na cukierki ani na czekolad\u0119. Gdy nadszed\u0142 moment po\u017cegnania, zaledwie zdoby\u0142 si\u0119 na obj\u0119cie ojca i mamy za szyj\u0119. Z ca\u0142ej si\u0142y opanowywali wzruszenie, ale Tch\u00f3rzyna nie wytrzyma\u0142a i rozp\u0142aka\u0142a si\u0119 serdecznie. Odjecha\u0142a z Jankiem poci\u0105giem towarowym, do kt\u00f3rego wagon\u00f3w powstawiane by\u0142y drewniane \u0142awki. Rodzice wr\u00f3cili bardzo p\u00f3\u017ano, zgn\u0119bieni i zm\u0119czeni.\u201d<\/em><\/p>\n
A co dalej ze Skr\u0119cipitk\u0105, kt\u00f3ra tak mocno przywi\u0105za\u0142a si\u0119 do ch\u0142opca z Zamojszczyzny?<\/p>\n \u201e7 maja poszed\u0142em z babci\u0105 <\/em>(Skr\u0119cipitk\u0105 – przyp. ZM.) do Muzeum Narodowego na wystaw\u0119 Warszawa oskar\u017ca. Musia\u0142em przecie\u017c babci zast\u0105pi\u0107 nieod\u017ca\u0142owanego Janka. W hallu powita\u0142 nas pos\u0105g kr\u00f3la Zygmunta z kolumny, kt\u00f3ry jeszcze kilka-na\u015bcie dni przedtem le\u017ca\u0142 zwalony przed ruinami Zamku. Obok ocala\u0142y pos\u0105g gladiatora z napisem: \u201eAve Caesar! Morituri te salutant.” W zniszczonych salach pe\u0142no rze\u017ab z odpryskami po kulach i od\u0142amkach, podziurawione, podarte i nadpalone obrazy, poprzestrzeliwane portrety, skrzynie z rozbit\u0105 ceramik\u0105. Nie przypuszcza\u0142em w\u00f3wczas, \u017ce p\u00f3\u017aniej przez siedemna\u015bcie lat Muzeum Narodowe b\u0119dzie moim warsztatem pracy, \u017ce poznam i b\u0119d\u0119 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z lud\u017ami, kt\u00f3rzy od 1939 roku ratowali skarby naszej kultury i na swych posterunkach te\u017c byli \u017co\u0142nierzami. Ludzi takich jak pan Jan Piech, kt\u00f3ry d\u017awiga\u0142 na w\u0142asnych plecach skrzynie z monetami, aby je ukry\u0107; Wiktor Dryk, kt\u00f3ry wozi\u0142 z p\u0142on\u0105cego Zamku do Muzeum obrazy Bacciarellego, meble i br\u0105zy; pan Ole\u015b Dawidziak, kt\u00f3ry zawsze umia\u0142 wykiwa\u0107 Niemc\u00f3w; pani Chojnacka, potajemnie rejestruj\u0105ca zabierane przez Niemc\u00f3w dzie\u0142a; panowie Boles\u0142aw Krystosiak, W\u0142adys\u0142aw Kaniewski i wielu, wielu innych. Swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105 nie dawali mi zapomnie\u0107 o heroizmie tamtych dni, a swoj\u0105 codzienn\u0105 prac\u0105 o konieczno\u015bci odbudowy.<\/em> A na zdj\u0119ciu poni\u017cej ja z… Jankiem. Zdj\u0119cie wykonane w ubieg\u0142ym roku. Historia zatoczy\u0142a ko\u0142o.\u00a0Mi\u0119dzy nami na \u015bcianie portret Skr\u0119cipitki autorstwa jej wnuka Macieja, a z boku krzy\u017c z powsta\u0144czego grobu jej pierworodnego wnuka – Antka, kt\u00f3ry imi\u0119 dosta\u0142 przecie\u017c po Antole\u0144ku…<\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n
\nW nocy z 9 na 10 maja obudzi\u0142a nas kanonada. P\u00f3\u0142przytomni zerwali\u015bmy si\u0119 na r\u00f3wne nogi. Nad miastem wystrzeliwa\u0142y w niebo kolorowe rakiety i s\u0142ycha\u0107 by\u0142o szczekanie zenit\u00f3wek. Czy\u017cby nalot?! Dopiero po chwili u\u015bwiadomili\u015bmy sobie, \u017ce to niemo\u017cliwe. Wi\u0119c co? Ojciec wyja\u015bni\u0142 kr\u00f3tko: \u201eNareszcie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wojna!\u201d<\/em><\/p>\n