{"id":1428,"date":"2014-01-15T13:36:29","date_gmt":"2014-01-15T12:36:29","guid":{"rendered":"http:\/\/listydoskrecipitki.blog.pl\/?page_id=1428"},"modified":"2014-01-15T13:36:29","modified_gmt":"2014-01-15T12:36:29","slug":"pisarze-pl-13-01-2014","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/listydoskrecipitki.zmuszynski.eu\/?page_id=1428","title":{"rendered":"Pisarze.pl – 13-01-2014"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

Mi\u0142o\u015b\u0107 zapisana w listach<\/strong><\/span><\/p>\n

\"Listy<\/a>Czym jest sztuka epistolarna? Niekiedy miejsca jej nale\u017cy upatrywa\u0107 po\u015br\u00f3d form literackich, innym razem raczej gdzie\u015b na pograniczu literatury i sztuki u\u017cytkowej.
\nBez wzgl\u0119du na to, gdzie j\u0105 umieszczamy, m\u00f3wi\u0105c o niej mamy najcz\u0119\u015bciej na my\u015bli listy pisarzy czy innych tw\u00f3rc\u00f3w. W\u00f3wczas nazwanie epistolografii sztuk\u0105 wydaje si\u0119 czym\u015b oczywistym, naturalnym. Co jednak w sytuacji, kiedy inna korespondencja ma nie tylko warto\u015b\u0107 dokumentaln\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c ogromne walory literackie?
\nTak jest niew\u0105tpliwie w przypadku pisanych niemal sto lat temu list\u00f3w Antoniego Adamskiego do \u017cony- Leokadii Karoliny z Przybytkowskich. Ogromne uznanie nale\u017cy si\u0119 prawnuczce wy\u017cej wymienionych, kt\u00f3ra postanowi\u0142a udost\u0119pni\u0107, rozpowszechni\u0107 t\u0119 korespondencj\u0119 szerokiemu odbiorcy. Listy Adamskiego (wysy\u0142ane w latach 1913-1918 z uzdrowiska dla gru\u017alik\u00f3w w Szafranowie) to zbi\u00f3r anegdot, interesuj\u0105cych spostrze\u017ce\u0144, dotycz\u0105cych ludzi, polityki, \u015bwiata, ale przede wszystkim zapis ogromnej mi\u0142o\u015bci, t\u0119sknoty za ukochan\u0105 \u017con\u0105.
\nFantastycznym pomys\u0142em okaza\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c forma udost\u0119pnienia tej korespondencji. Pi\u0119kne listy zazwyczaj bardzo dobrze brzmi\u0105 ze sceny. Zar\u00f3wno teatr, jak i epistolografia charakteryzuj\u0105 si\u0119 dialogiem pozornym. Wprawdzie w obu przypadkach jest on inaczej realizowany, jednak z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 stanowi cech\u0119 wsp\u00f3ln\u0105 dramatu i list\u00f3w. Poza tym listy maj\u0105 cz\u0119sto ogromny potencja\u0142 dramaturgiczny. Spektakle na nich oparte stanowi\u0105 wi\u0119c du\u017ce wyzwanie dla aktor\u00f3w i re\u017cyser\u00f3w.
\nW przypadku monodramu w wykonaniu Zachariasza Muszy\u0144skiego mo\u017cemy \u015bmia\u0142o m\u00f3wi\u0107, i\u017c aktor, podobnie zreszt\u0105, jak re\u017cyser Ma\u0142gorzata Szyszka zwyci\u0119sko podo\u0142ali wyzwaniu.
\nW niewielkiej salce teatralnej panuje p\u00f3\u0142mrok. Na male\u0144kiej scenie porozrzucanych jest kilka starych kufr\u00f3w, z boku natomiast roz\u0142o\u017cone s\u0105 zabawkowe tory, na kt\u00f3rych stoi staro\u015bwiecka kolejka. W tej przestrzeni pojawia si\u0119 nagle ma\u0142y, ruchliwy cz\u0142owieczek w stroju z pocz\u0105tku XX wieku. Ogromne w\u0105siska, zakr\u0119cone do g\u00f3ry nadaj\u0105 mu wygl\u0105d nieco karykaturalny, podobnie jak zbyt wyrazista, wr\u0119cz przerysowana mimika i gestykulacja, rodem z kina niemego. Pocz\u0105tkowo to troch\u0119 razi, po chwili jednak znajdujemy urok w tym przerysowaniu, z przyjemno\u015bci\u0105 te\u017c s\u0142uchamy \u201ezaci\u0105gania\u201d g\u0142\u00f3wnego bohatera. Jest w tym wszystkim co\u015b wzruszaj\u0105co staro\u015bwieckiego.
\nAktor wyra\u017anie bawi si\u0119 odgrywan\u0105 przez siebie rol\u0105. Uwypukla \u015bmiesznostki swego bohatera, pokazuje cz\u0142owieka z krwi i ko\u015bci, do czego zreszt\u0105 listy te prowokuj\u0105. Przede wszystkim jednak wida\u0107, \u017ce bardzo lubi odgrywanego przez siebie \u201eAntole\u0144ka\u201d i ow\u0105 sympati\u0105 \u015bwietnie potrafi zarazi\u0107 wszystkich widz\u00f3w.
\n\u201eDroga Karolcia\u201d otrzymuje dok\u0142adne relacje z d\u0142ugiej, m\u0119cz\u0105cej podr\u00f3\u017cy przez Ural, z porz\u0105dku dnia w uzdrowisku, poznaje przygody, spostrze\u017cenia i refleksje swojego m\u0119\u017ca. Adresat zawsze jest w jakim\u015b stopniu wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105, drugim, milcz\u0105cym autorem list\u00f3w. Na scenie, z wypowiadanych g\u0142o\u015bno fragment\u00f3w list\u00f3w wy\u0142ania si\u0119 portret Karolci. Niemal czujemy jej obecno\u015b\u0107. Z pewno\u015bci\u0105 by\u0142a to kobieta o bardzo silnej osobowo\u015bci. Przede wszystkim za\u015b jest kim\u015b, z kim autor list\u00f3w pr\u00f3buje podzieli\u0107 si\u0119 niemal ka\u017cd\u0105 chwil\u0105, kim\u015b bardzo, bardzo wa\u017cnym. Pod jej adresem padaj\u0105 bardzo r\u00f3\u017cne okre\u015blenia, (w tym r\u00f3wnie\u017c tytu\u0142owa Skr\u0119cipitka). Czasem wzruszaj\u0105ce, innym razem zabawne albo rubaszne, wszystkie jednak wypowiedziane s\u0105 z ogromna tkliwo\u015bci\u0105, czu\u0142o\u015bci\u0105, w takim przecie\u017c duchu by\u0142y pisane.
\nZabawkowy poci\u0105g weso\u0142o mknie po male\u0144kich torach, kiedy \u201eAntoleniek\u201d opisuje perypetie swojej podr\u00f3\u017cy do uzdrowiska, a tak\u017ce gdy ko\u0144czy si\u0119 jego urlop i z ut\u0119sknieniem wraca do ukochanej \u017cony. Prosty i bardzo \u0142adny zabieg sceniczny, oddzielenie od siebie kolejnych lat, kolejnych wyjazd\u00f3w do uzdrowiska.
\nKiedy po wybuchu pierwszej wojny powr\u00f3t do Polski jest niemo\u017cliwy, tory zostaj\u0105 rozwalone, co r\u00f3wnie\u017c jest bardzo wymownym znakiem. Listy \u201eAntole\u0144ka\u201d staj\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas bardziej refleksyjne, smutne. Dawniejsze \u017carty, anegdotki zast\u0119puje niepok\u00f3j, l\u0119k o najbli\u017cszych. Jedno tylko si\u0119 nie zmienia- liryczna niemal (autor list\u00f3w by\u0142 te\u017c poet\u0105) mi\u0142o\u015b\u0107 do \u017cony i t\u0119sknota.
\nKufry- drugi element dekoracji- wprowadzaj\u0105 atmosfer\u0119 tymczasowo\u015bci, ale r\u00f3wnie\u017c podr\u00f3\u017cy, zagubienia. Z tych\u017ce kufr\u00f3w odtw\u00f3rca g\u0142\u00f3wnej roli buduje (tak\u017ce w spos\u00f3b dos\u0142owny) sanatoryjny \u015bwiat swojego bohatera. Kufry te s\u0105 baga\u017cami, s\u0142u\u017c\u0105 do przechowywania pomniejszych rekwizyt\u00f3w- tr\u0105bki, serwety, binokli, wreszcie (jak\u017ceby inaczej) notatnik\u00f3w, pi\u00f3ra i papieru listowego. Czasem jednak owe walizki pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 sto\u0142u, szafy albo sekretarzyka. Przepi\u0119kna jest scena, gdy bohater uk\u0142adaj\u0105c je w misterny spos\u00f3b pr\u00f3buje zadomowi\u0107 si\u0119 w obcej przestrzeni.
\nStale przewijaj\u0105cym si\u0119 motywem muzycznym s\u0105 fragmenty walca Szatrowa Na wzg\u00f3rzach Mand\u017curii. Muzyka ta chwilami prowokuje bohatera do ta\u0144ca, chwilami sk\u0142ania go do refleksji. Ta korespondencja bardzo \u0142adnie brzmi na tle tego\u017c walca.
\nPo przedstawieniu widzowie zostaj\u0105 zaproszeni na kr\u00f3tki film, maj\u0105cy stanowi\u0107 rodzaj dopowiedzenia, opowiadaj\u0105cy histori\u0119 pa\u0144stwa Adamskich tym razem z perspektywy prawnuczki. Nie jestem pewna, czy by\u0142o to potrzebne. Spektakl nie potrzebuje wyja\u015bnie\u0144, uzupe\u0142nie\u0144, i bez nich wzrusza, bawi, zastanawia.
\nTrzeba jednak przyzna\u0107, i\u017c film nie jest na szcz\u0119\u015bcie przegadany, plotkarski, zrobiony jest natomiast z du\u017cym taktem i wyczuciem. Mi\u0142o ogl\u0105da si\u0119 stare zdj\u0119cia, listy, czy akwarelki ich adresatki, przedstawiaj\u0105ce Mokotowo i Sask\u0105 K\u0119p\u0119- w\u00f3wczas wsie podwarszawskie.
\nTo by\u0142 bardzo mi\u0142y, nostalgiczny wiecz\u00f3r w teatrze. Zw\u0142aszcza, \u017ce \u015bwiat epistolografii od zawsze by\u0142 mi bardzo bliski. Zastanawia\u0142am si\u0119 jednak, czy spektakl ten zach\u0119ci\u0142 kogo\u015b do pisania list\u00f3w. Mam nadziej\u0119, \u017ce tak. W czasach sms-\u00f3w jest to pasja niszowa, jednak\u017ce bardzo pi\u0119kna, warta kultywowania.<\/p>\n

Krystyna Tylkowska<\/p>\n

pisarze.pl
\n<\/a>13 stycznia 2014<\/p>\n

(o Listach do Skr\u0119cipitki w Teatrze Lubelska 30\/32 w re\u017c. Ma\u0142gorzaty Szyszki)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mi\u0142o\u015b\u0107 zapisana w listach Czym jest sztuka epistolarna? Niekiedy miejsca jej nale\u017cy upatrywa\u0107 po\u015br\u00f3d form literackich, innym razem raczej gdzie\u015b na pograniczu literatury i sztuki u\u017cytkowej. Bez wzgl\u0119du na to, gdzie j\u0105 umieszczamy, m\u00f3wi\u0105c o niej mamy najcz\u0119\u015bciej na my\u015bli listy pisarzy czy innych tw\u00f3rc\u00f3w. W\u00f3wczas nazwanie epistolografii sztuk\u0105 wydaje si\u0119 czym\u015b oczywistym, naturalnym. Co … <\/p>\n

Czytaj dalej \u201ePisarze.pl – 13-01-2014\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":948,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1428","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/listydoskrecipitki.zmuszynski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1428","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/listydoskrecipitki.zmuszynski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/listydoskrecipitki.zmuszynski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/listydoskrecipitki.zmuszynski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/listydoskrecipitki.zmuszynski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1428"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/listydoskrecipitki.zmuszynski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1428\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/listydoskrecipitki.zmuszynski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/948"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/listydoskrecipitki.zmuszynski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}